De Turkse regering heeft een nieuw wetsvoorstel ingediend dat de juridische basis moet vormen voor het initiatief ‘Terreurvrij Turkije’. Het voorstel, officieel de Wet ter Versterking van de Nationale Solidariteit en Sociale Cohesie, koppelt mogelijke juridische tegemoetkomingen aan de voorwaarde dat terreurgroep PKK zijn activiteiten definitief beëindigt en alle wapens inlevert.
De parlementaire commissie begint vrijdag met de behandeling van het voorstel. De wet treedt alleen in werking als de Turkse veiligheidsdiensten officieel vaststellen dat de PKK/KCK volledig is ontbonden en ontwapend. Die bevestiging moet vervolgens worden bekrachtigd door de Nationale Veiligheidsraad en gepubliceerd in de Staatscourant.
Hieronder de belangrijkste vragen en antwoorden over het wetsvoorstel.
1) Wat wil de wet bereiken en voor wie geldt zij?
De wet moet een juridisch kader bieden voor het uitstellen van lopende strafrechtelijke onderzoeken, rechtszaken en de uitvoering van gevangenisstraffen nadat officieel is vastgesteld dat de PKK/KCK zijn activiteiten heeft beëindigd en alle wapens heeft ingeleverd.
De regeling geldt onder meer voor verdenkingen of veroordelingen wegens het leiden van of lidmaatschap van de PKK/KCK, het bewust ondersteunen van de organisatie, propaganda voor de organisatie, het plegen van misdrijven namens de organisatie en terrorismefinanciering.
2) Onder welke voorwaarden kunnen onderzoeken en rechtszaken worden uitgesteld?
Dat kan uitsluitend nadat de veiligheidsdiensten hebben bevestigd dat de PKK is ontbonden en ontwapend én nadat de Nationale Veiligheidsraad dit officieel heeft bekrachtigd.
Voor feiten waarop maximaal vijftien jaar gevangenisstraf staat, kunnen onderzoeken en rechtszaken vijf jaar worden uitgesteld. Bij feiten waarop meer dan vijftien jaar, levenslang of verzwaard levenslang staat, geldt een uitstel van tien jaar.
De regeling geldt nadrukkelijk niet voor opzettelijke moorden die in het kader van terroristische activiteiten zijn gepleegd of voor bepaalde misdrijven van vóór 1 juni 2005.
3) Hoe worden besluiten over uitstel geregistreerd?
Alle besluiten worden opgenomen in een speciaal registratiesysteem. De gegevens mogen uitsluitend worden gebruikt door rechters, rechtbanken of officieren van justitie in het kader van een strafrechtelijk onderzoek.
Pleegt iemand tijdens de uitstelperiode opnieuw een terroristisch misdrijf, dan vervalt het uitstel onmiddellijk en wordt de strafzaak hervat.
4) Wat betekent de wet voor veroordeelden die al vastzitten?
Veroordeelden die in aanmerking komen en een straf tot vijftien jaar hebben gekregen, kunnen de uitvoering van hun straf vijf jaar laten uitstellen.
Bij straffen van meer dan vijftien jaar, levenslang of verzwaard levenslang bedraagt die termijn tien jaar.
Ook hier blijven opzettelijke moorden en bepaalde oudere misdrijven uitgesloten.
5) Wat gebeurt er als iemand tijdens de uitstelperiode opnieuw een terroristisch misdrijf pleegt?
In dat geval vervalt het uitstel direct en wordt de opgelegde straf alsnog uitgevoerd.
Wordt gedurende de volledige uitstelperiode geen nieuw terroristisch misdrijf gepleegd, dan geldt de straf na afloop als volledig uitgezeten.
6) Kunnen beperkingen die voortvloeien uit een veroordeling worden opgeheven?
Ja. Bij een uitstel van vijf jaar kan dat na twee jaar worden aangevraagd. Bij een uitstel van tien jaar is dat mogelijk na drie jaar.
7) Wie houdt toezicht op de uitvoering?
De uitvoering komt onder toezicht van een speciale raad onder leiding van de Turkse vicepresident. Verder nemen onder meer de ministers van Justitie, Buitenlandse Zaken, Binnenlandse Zaken en Defensie deel, evenals de secretaris-generaal van het presidentschap, de directeur van de Turkse inlichtingendienst MIT en de secretaris-generaal van de Nationale Veiligheidsraad.
De raad kan daarnaast werkgroepen instellen.
8) Welke rol krijgt het parlement?
De toezichtraad moet het parlement regelmatig informeren over de uitvoering van de wet.
Daarnaast wordt een speciale parlementaire monitoringscommissie opgericht die de uitvoering volgt en aanbevelingen kan doen.
9) Wat gebeurt er met ingeleverde wapens?
Alle wapens, munitie, explosieven en andere militaire materialen die door PKK-leden worden ingeleverd of aangegeven, worden officieel geregistreerd.
De precieze procedures worden later vastgesteld door de ministeries van Binnenlandse Zaken en Defensie.
10) Hoe kunnen betrokkenen een aanvraag indienen?
Aanvragen moeten schriftelijk worden ingediend binnen zes maanden nadat de officiële bevestiging van de ontbinding en ontwapening van de PKK in de Staatscourant is gepubliceerd.
Dat kan bij het lokale Openbaar Ministerie of bij instanties die door de toezichtraad worden aangewezen.
AA